مهم‌ترین اتهام نوبل؛ تأثیرپذیری از سیاست‌های کشور آمریکا
ساعت ٢:٤٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/٧/۱٥  کلمات کلیدی:

خبرگزاری فارس: برخی از منتقدان، کمیته نوبل را به تأثیرپذیری از سیاست‌های کشور آمریکا متهم می‌کنند و می‌گویند کمیته نوبل در 15 سال گذشته به نویسندگانی جایزه داده که به سیاست‌های کلی دولت آمریکا نزدیکی داشته‌اند.


به گزارش خبرنگار فارس، برنده نوبل ادبیات از بین صدها نویسنده در سراسر جهان که سالانه به عنوان نامزد از سوی نخبگان و نهادهای مختلف به آکادمی سوئد پیشنهاد می‌شوند، انتخاب می‌شود.
جایزه نوبل ادبیات اگرچه در سال‌های اخیر با انتقادهای فراوانی روبه‌رو بوده است اما همچنان گران‌قیمت‌ترین جایزه ادبی و بالاترین تجلیل از نویسندگان است.
روند پیشنهاد، داوری و انتخاب برنده جایزه نوبل ادبی در مقایسه با هزاران جایزه ادبی دیگر در سراسر جهان طولانی‌ترین و موشکافانه‌ترین است.
آکادمی سوئد مسئول انتخاب برنده نوبل ادبیات است.
این آکادمی 18 عضو دارد که عضویت آنها همیشگی است.
اعضای فعلی آکادمی سوئد شامل شخصیت های سرشناسی از نویسندگان، زبان شناسان، محققان ادبی و مورخان است که سوئدی هستند.
در این آکادمی همچنین یک حقوقدان سرشناس عضویت دارد.
بخش اصلی و فعال این آکادمی، کمیته نوبل است که از بین اعضای آکادمی سوئد به مدت سه سال انتخاب می‌شوند.
در کمیته نوبل ادبیات سال 2009 شش نفر عضو هستند که طبق اطلاعات پایگاه اینترنتی نوبل پرایز، همه یا پرفسور هستند و یا نویسنده.
از این شش عضو یک نفر رئیس، یک نفر دبیر و چهار نفر به عنوان عضو کمیته نوبل مسئولیت دارند.
کمیته نوبل هر سال فرم‌هایی را که به منزله نظرخواهی شخصی و یا اختصاصی هستند برای صدها نفر که تعدادشان گاهی به 3 هزار نفر نیز بالغ می شود ارسال می کند.
کمیته نوبل از آنها می‌خواهد که نامزدهای مورد نظرشان را که شایستگی دریافت نوبل ادبیات را دارند معرفی کنند.
این فرم‌ها باید تا تاریخ 31 ژانویه به دفتر کمیته نوبل ادبیات در استکهلم ارسال شوند.
هیچ نویسنده، شاعر، محقق ادبی، مورخ ادبی و یا ادیبی نمی تواند خودش را شخصاً نامزد دریافت نوبل ادبیات کند.

* فرم ها برای چه کسانی ارسال می‌شود؟

طبق اطلاعاتی که در پایگاه اینترنتی نوبل پرایز آمده است چهار دسته از افراد، نهادها و مؤسسه ها صلاحیت ارائه پیشنهاد به کمیته نوبل ادبیات را دارند.
1. اعضای آکادمی سوئد و دیگر آکادمی ها، مؤسسه ها و نهادهایی که اهداف مشترکی با آکادمی سوئد دارند.
2. استادان ادبیات و زبان شناسی در دانشگاه ها و کالج ها.
3. برندگان قبلی نوبل ادبیات
4. رؤسای انجمن هایی که بیانگر تولیدات ادبی در کشورهای خود هستند.
کمیته نوبل نامزدهایی را که از سوی استادان، انجمن ها و آکادمی ها پیشنهاد می شود به صورت محرمانه تا نیم قرن نگهداری می کند.

* رسیدگی به صلاحیت نامزدها

کمیته نوبل با حضور کارشناسان، مشخصات آثار و فعالیت های همه نامزدها را بررسی می کند و در مرحله اول به فهرستی 200 نفری می رسد.
پس از آن، فهرست مربوطه به استادان و کارشناسان حوزه کاری نامزد مربوطه فرستاده می شود و کمیته نوبل از بین آنها نهایتاً به فهرستی 15 نفره دست پیدا می کند.
در بخش ادبیات برخلاف بخش های دیگر نوبل، در هیچ سالی جایزه مشترک داده نشده است. کمیته نوبلِ ادبیات تنها یک نفر را انتخاب می کند.
انتخاب از بین فهرست نهایی تنها برعهده کمیته نوبل ادبیات است که کارش را به صورت محرمانه دنبال می کند.

* ارزش جایزه نوبل ادبی

جایزه نوبل ادبیات شامل یک مدال طلا، یک دیپلم افتخار و مبلغی پول است که از نخستین سال اهدای این جایزه تاکنون بارها تغییر کرده است.
ارزش نقدی این جایزه در حال حاضر یک میلیون کرون سوئدی است که معادل یک میلیون و 400 هزار دلار می شود.
هدف از اهدای این مبلغ به نویسنده این است که او بدون دغدغه تأمین مخارج شخصی بتواند به نوشتن و تحقیق ادامه دهد.
با این حال بسیاری به آکادمی سوئد انتقاد می کنند که برندگان او در چند دهه گذشته بازنشسته بوده اند و این پول چندان به کار آنها نمی آید.
در بخش های دیگر نوبل که برندگان مشترک دارند مبلغ مذکور بین آنها تقسیم می شود و کمیته نوبل گاهی به یکی از آن برندگان مشترک پول بیشتر می دهد.
اغلب دریافت کنندگان این پول، آن را صرف امور فرهنگی و یا انسان دوستانه می کنند. برخی نیز صرف امور شخصی می کنند.
اورهان پاموک، نویسنده ترک یک سال پس از دریافت نوبل ادبیات از ترکیه به آمریکا رفت و خانه ای در نیوریک خرید تا در آنجا زندگی کند.

* اهدای جایزه

هر سال برندگان نوبل به سالن کنسرت استکهلم دعوت می شوند تا در جشنی که به افتخار برگزیده شدن شان برپا شده است شرکت کنند.
کمیته های نوبل هر ساله برندگان خود را در ماه اکتبر معرفی می کنند. در یک قرن گذشته از ماه اکتبر به عنوان فصل نوبل یاد شده است.
کمیته نوبل ادبیات هر ساله در نخستین پنجشنبه ماه اکتبر برنده خود را معرفی می کند.
در صورتی که اعضای کمیته به جمع بندی نهایی برای انتخاب برنده نوبل ادبیات نرسند زمان اعلام نتیجه به پنجشنبه بعدی موکول می شود.
اما جوایز برندگان نوبل و از جمله نوبل ادبیات طی مراسمی مجلل که با حضور پادشاه سوئد و شخصیت های فرهنگی و سیاسی برگزار می شود، اهداء می شود.
این جوایز 10 دسامبر که سالروز درگذشت آلفرد نوبل است داده می شود.

* اتهام های وارده به کمیته نوبل

در یک قرن گذشته کمیته نوبل متهم بوده است که به نویسندگانی که بیشترین شایستگی را برای دریافت این جایزه دارند، بی توجهی کرده است.
منتقدان همواره از کسانی مانند جیمز جویس، لئون تولستوی، هنریک ایبسن، هنری جیمز و ده ها نویسنده و شاعر دیگر یاد می کنند.
برخی نیز کمیته نوبل را متهم می کنند که تنها به نویسندگان اروپایی توجه می کند و به نویسندگان کشورهای غیراروپایی بی محلی می کند.
80 درصد کسانی که نوبل ادبیات را دریافت کرده اند از اروپا بوده اند.
ادبیات کشورهای آسیایی و آفریقایی کمترین سهم را در دریافت جایزه نوبل ادبیات در 109 سال گذشته داشته اند.
برخی از منتقدان نیز کمیته نوبل را متهم به تحت نفوذ بودن سیاست های کشور آمریکا کرده‌اند.
آنها می گویند کمیته نوبل در 15 سال گذشته به نویسندگانی جایزه داده که به سیاست های کلی دولت آمریکا نزدیکی داشته اند.

* وصیت نامه آلفرد نوبل

پایه‌گذاری جوایز نوبل در پی وصیت آلفرد نوبل شیمیدان و مخترع دینامیت صورت گرفت.
بر اساس این وصیت‌نامه، نوبل درصدی از ثروت خود را به پایه‌گذاری مراسم اهدای پنج جایزه در بخش های فیزیک، شیمی، صلح، پزشکی و ادبیات اختصاص داد.
او در وصیت نامه اش درباره بخش ادبیات نوشته بود قسمتی از این جایزه به « شخصی که در عرصه ادبیات بارزترین اثر را با گرایشی ایده‌آلیستی خلق کرده باشد» اهداء شود.
اما در 109 سال گذشته همه نویسندگان، شاعران و ادیبانی که این جایزه را دریافت کرده اند لزوماً گرایش ایده‌آلیستی نداشته اند.